İlisra/Gaferiyad Anlaşmazlığına Şâhâne Çözüm


Tarih: 16-11-2013 16:58:00Güncelleme: 16-11-2013 16:58:00 

Mükremin Kızılca

Yollarbaşı (İlisra) ile Kâzımkarabekir (Gaferiyad) Arasında 1672 yılında yaşanan bir Vergi Tartışması Hakkında Konya ve Karaman kadılarına gönderilen ve konuyu çözen bir ferman geçti arşiv kayıtları arasından elimize, bunu sizinle paylaşmak istiyorum.

Aşağıdaki ilk bölüm konuyu bu günkü dille sadeleştirdiğim ve özetlediğim hali, onun altında tırnak içinde ki bölüm o günkü bizzat padişahın dilinin Latin harflerle transkripsiyonunu, en altta da Osmanlıca yazının orijinalini göreceksiniz.

Osmanlı padişahı 4. Mehmet zamanında 1672 yılının Eylül ayında Karaman’ın o gün de kaza merkezi olan Gaferiyad’a (Kazım Karabekir)  bağlı Yollarbaşı (İlisra) Köyü halkı bir şikayette bulunurlar. İstanbul’a padişahın divanına ulaşan şikâyet konusu şudur; Yollarbaşı (İlisra) halkı her sene gelen tahsildarlara gereken, defterde yazılı vergiyi ve gerektiğinde ek vergileri de tam ve zamanında ödemektedirler. Ancak Gaferiyadlılar kendileriyle beraber defterde yazılı olan dışında ağır vergileri de ödemelerini isterler ve sürekli tacizde ve eziyette bulunurlar.

Yollarbaşı (İlisra) halkı bu durumu taa İstanbul’a padişaha kadar bir arzuhalle bildirirler. Padişah 4. Mehmet Lârende (Karaman) kadısı ve Konya kadısına birer ferman göndererek durumu bildirir ve şöyle emrederler: Adı geçen köy ahalisi üzerlerine edâsı lâzım gelen ek ve diğer vergilerin toplanmasına me’mûr olanlara tahrîr defteri gereğince Larende kazası halkıyla beraber eda edip kusurları yok iken halen Gaferiyad kazası tarafından bunlardan ağır vergiler isteyerek tacizde ve eziyette bulundukları doğru ise engel olup bu köy halkını Gaferiyad halkına karşı haksızlıklar konusunda koruyacaksınız, yasal olmayan ağır vergi taleplerinden onları alıkoyacaksınız. Bundan sonra aynı konuda bir şikâyet asla gelmemmiş olsun.

Bu kesin ifadelerle iki yerleşim yeri arasında ki anlaşmazlığı ya da birinin diğerine haksızlığını bizzat padişah el koyarak çözüyor.

“Karye-i İlisranın hane hususiçün emr-i şerifdir

Akza kuzâti’l-müslimîn evlâ vülati’l-müvahhidîn ma’deni’l-fazli ve’l-yakîn vâris-i ulûm-ı enbiyâ-i ve’l-mürselîn hüccetü’l-hakkı ale’l-halkı ecmaîn el-muhtessu bi-mezidi inayeti’l-meliki’l-muîn Mevlanâ Konya kadısı zîdet fezailühü ve kıdvetü’l-kuzati ve’l-hukkam ma’deni’l-fazlı ve’l-kelam Mevlana Larende kadısı zide fazlühü tevki-i refi-i hümâyûn vâsıl olıcak ma’lum ola ki Larende kazasına tabi’ İlisra ma’a mahallât nam karye ahalisi halen der seadetime adam ve arzuhal gönderüb biz her sene üzerimize edası lazım gelen avarız ve teklif-i sairemizi cem’ine memur olanlara emr ve defter  mucebince tahrir defteri mucebince kazâ-i mezbûr ahalisiyle maan eda idüp kusurumuz yoğiken  halen Gaferiyad kazası reâyâsı şirrete sulûk idüp tahrir defterine ve kadimden olagelmişe muhalif vaki’ olan tekâlîf-i şâkkayı bizimle maan edâ eylen deyü rencide eylemekden hâlî değildir. Elimizde olan mevkûfât defteri suretine muhâlif-i hilâf-ı emr ve defter ol veçhile rencide olunmamak babında emr-i şerif virilmek rica ideriz deyu bildirdikleri ecilden hazîne-i ‘âmiremde mahfuz olan mevkûfat defterlerine nazar olundukda Lârende kazasına tabi’ karye-i mezburun on iki hane ile üç rubu’ avârız haneleri olduğu mestur ve mukayyed bulunmayup emr ve defter mucebince amel olunmak emr idüp buyurdum ki hükm-i şerifim vardıkda bu babda sadır olan emir üzre amel idüp dahi göresiz karye-i mezbûre ahalisi üzerlerine edâsı lâzım gelen avârız ve teklif-i sâirelerin cem’ine me’mûr olanlara tahrîr defteri mucebince Larende kazası reayasıyla maan eda idüp kusurları yoğiken halen Gaferiyad kazası tarafından bunlardan Teklif-i şâkka-i bizimle maan eda eylen deyu rencide ve remîde eyledikleri vâki’ ise men’ ve def’ idüp karye-i mezbûre reâyası üzerlerine edâsı lâzım gelen avârız ve teklif-i sâirelerine ellerine verilen mühürlü ve nişanlı mevkûfât defteri mûcebince kâzâ-i mezbur ahalisiyle maan eda eylediklerinden sonra Gaferiyad kazası tarafından teklif-i şâkka talebiyle hilâf-ı emr ve defter rencide ve remîde itdürmeyüp husus-ı mezbur içün tekrar şikâyet olunmalu eylemeyesiz. Şöyle bilesiz alâmet-i şerîfe i’timat kılasuz. Tahriran fi’l-yevmi’l-hâmisi aşera Saferü’l-hayr sene: Semâne ve seb’în ve elf.

Vasale fî 15 Cemâziye’l-ûlâ Sene 1083/8 Eylül 1672   Be makam-ı Kostantiniyye el-Mahruse”

Konya Şer’iyye sicilleri 16. cilt 701. Varak a bölümü, sayfa 195

mukremin.k55@gmail.com

Bu yazı 20 defa okunmuştur.

Bu makaleyi nasıl buldunuz? // Bu pencereye yorumunuzu yazabilirsiniz // Makalenizi göndermek isterseniz buyurun!

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: